Ondergrens voor omgevingsdiensten: fusies onontkoombaar

Een robuuste omgevingsdienst is effectief, efficiënt, wendbaar én heeft ontwikkelvermogen. Zes kritische prestatie-indicatoren (kpi’s) vormen voortaan de ondergrens waaraan omgevingsdiensten moeten voldoen. De kpi’s luiden als volgt:

1. De omvang van het regionaal werkprogramma gecombineerd met het percentage medewerkers in eigen dienst. Deze omvang is minimaal 16,5 miljoen euro (inclusief overhead en prijspeil 2023) en 80 procent van de medewerkers in het primaire proces is in dienst van de organisatie.
2. De dienst voldoet aan geldende kwaliteitscriteria VTH voor zowel de basistaken als de plustaken.
3. De dienst heeft voldoende aandacht, capaciteit en budget voor innovatie blijkend uit aanwezigheid van een (meerjarige) innovatieagenda en vrij besteedbaar budget voor innovatie. Het percentage voor het innovatiebudget wordt in het kader van het onderzoek naar de robuuste financiering nader bepaald.
4. De dienst kan risico’s en veranderingen in de omvang van het overgedragen takenpakket opvangen door het aanhouden van buffers. Dit blijkt uit afdoende algemene reserve voor geïdentificeerde risico’s en onverwachte operationele tegenvallers en expliciete afspraken over uitname. Het percentage voor het weerstandsvermogen wordt in het kader van het onderzoek naar de robuuste financiering nader bepaald.
5. De dienst kan relatie leggen tussen werk, mensen en geld. Er wordt informatiegestuurd gewerkt. Dat komt tot uitdrukking in het percentage van de uitvoeringsformatie VTH voor businessintelligence en opleidingsbudget van 3 procent van de loonsom.
6. De dienst past bij de identiteit van het werkgebied en er is sprake van samenhang in het takenpakket en logica in het geografisch werkgebied. De maatschappelijke opgave staat centraal.
   
   

Alle omgevingsdiensten moeten aan de zes genormeerde kpi’s voldoen. In het interbestuurlijk programma is een toetsingskader opgesteld waarmee de omgevingsdiensten kunnen toetsen of zij aan de kpi’s voldoen. Op 1 oktober moet dit kader door alle omgevingsdiensten zijn ingevuld. Omgevingsdiensten die met het toetsingskader in de hand niet voldoen aan de kpi’s, moeten voor 1 april 2024 een plan van aanpak opstellen hoe zij hier uiterlijk op 1 april 2026 aan voldoen.

Fusies

In een brief aan de Tweede Kamer geeft staatssecretaris Vivianne Heijnen (Infrastructuur en Waterstaat) aan dat de verwachting is dat een aantal omgevingsdiensten zal fuseren om robuust te kunnen zijn. Verrassend is dat niet. Twee jaar geleden gaf de commissie Van Aartsen al aan dat omgevingsdiensten onvoldoende robuust zijn om vanuit professionele distantie te handelen. In een vernietigend rapport stelde de commissie destijds dat de 29 diensten hun werk niet goed doen en dat milieu én leefomgeving daar onder te lijden hebben.