100 wetenschappers willen vaart in grondstoffentransitie

Voor de brede welvaart in ons land is het volgens de wetenschappers noodzakelijk dat onze economie en samenleving weerbaar en minder afhankelijk worden. Een weerbaar Nederland vraagt om zorgvuldig, lange termijn, en ambitieus beleid om duidelijkheid voor de samenleving en investeringszekerheid voor ondernemers te garanderen. Onze afhankelijkheid van buitenlandse grondstoffen en waardeketens maakt ons nu kwetsbaar. Om dat in positieve zin te keren moeten we de concurrentiepositie van ons bedrijfsleven versterken door een duurzame circulaire economie vorm te geven waarin we niet langer sterk afhankelijk zijn van grondstoffen van elders in de wereld. En waarin het grondstoffengebruik in balans komt met de grenzen van de planeet, zo schrijven ze in hun brief aan het nieuwe kabinet.

De oplossing volgens de wetenschappers is het versterken van onze circulaire maakindustrie door meer te hergebruiken, repareren en recyclen. Dit vergt ook sociaal beleid waarbij gewerkt wordt aan draagvlak en bevorderen van burgerinitiatief.

De briefschrijvers zien dat Nederland een uitstekende uitgangspositie heeft. Het is mondiaal één van de eerste landen met een gestructureerd beleid, met nationale doelen die nu omgezet gaan worden naar doelen per productgroep. Nederland kent vele koplopers in het bedrijfsleven die gewoon laten zien dat circulair werken kan en dat het loont. Nederland heeft ook een leidende kennispositie verworven, zowel in de praktijk als in de kenniswereld. We innoveren wel, maar volgens de onderzoekers brengen we de innovaties onvoldoende naar de markt (en kassa). Wat ontbreekt is implementatie-gericht beleid op het maken van een systeemsprong naar een circulaire economie en samenleving.

Adviezen

Overheidsingrijpen vraagt kennis van de vele aspecten die meespelen om de maatschappij op een zorgvuldige manier richting circulariteit te bewegen. De wetenschappers zeggen klaar te staan om met hun kennis een bijdrage te leveren aan de transitie naar een toekomstbestendig en duurzaam Nederland. Vanuit de wetenschap roepen zij het kabinet op om in het regeerakkoord de transitie naar een circulaire economie een centrale plaats te geven in het beleid. Het gaat hier om een fundamentele verandering in het economisch systeem van productie en consumptie. Hun adviezen:

1. Breng economisch, sociaal én milieubeleid samen. Overheidsingrijpen is gericht op het bevorderen van het circulaire bedrijfsleven, betaalbaar, en met brede betrokkenheid van burgers. Zorg voor een gecombineerde systematische aanpak van deze inzet en richt de financiering van de kenniswereld daarop in.
2. Stuur de transitie per productgroep met slimme ketentafels en routekaarten. Samenwerking is noodzakelijk en een kracht van ons land. De manier waarop we als land met grondstoffen en producten omgaan kent vele partijen met elk een eigen rol in de keten. Breng met spoed en onder regie van de overheid de partijen samen en bouw gedeelde visies en routekaarten die als kompas dienen voor de transitie. Hierbij kunnen de productgroepen centraal staan, maar belangrijk is wel om thema’s die overal spelen goed op te pakken, zoals logistiek, gebrek aan investeringen.
3. Bevorder daadwerkelijke implementatie van de routekaarten. Te vaak blijft het in ons land bij visies. Er zijn politieke keuzes nodig om te werken aan een Nederland dat klaar is voor de toekomst. Wij pleiten voor het opzetten van grootschalige implementatietrajecten die worden gemonitord en doorgezet. De wetenschap staat in de steigers om dit actief te ondersteunen.
4. Organiseer een betere gecoördineerde financiering vanuit publieke en private middelen. De transitie naar een circulaire economie en samenleving vergt nieuwe investeringen. Maar het is zaak dat die middelen op een gecoördineerde manier worden ingezet gericht op het ondersteunen van de implementatietrajecten.
5. Laat circulair ondernemen renderend zijn. De transitie naar een circulaire economie staat aan het begin. De koplopers van bedrijven die met hun producten en diensten bijdragen aan de circulaire economie willen we stimuleren. Een productgroep-aanpak die kijkt naar de hele waardeketen is daarbij zeer behulpzaam. Het Nederlandse mkb verdient hierbij speciale aandacht, omdat zij door hun innovatieve vermogen de motor vormt van de transitie. Omdat het over Nederlandse bedrijven gaat, vraagt dit speciale aandacht bovenop EU-beleid. Dat stimuleren kan met coördinatie van (bestaande) landelijke instrumenten, zoals het overheids-inkopen, het landelijke afvalinstrumentarium (zoals producentverantwoordelijkheid en het gedrag van Nederlanders), het stoppen met de ondersteuning en subsidiering van niet-circulair produceren en handelen alsmede beperking van de import van lineaire producten, naast het stimuleren van innovatie en investeringen in circulaire verdienmodellen. Maar bovenal vraagt het vormgeven van de circulaire economie regie en meer financiële steun.
   
   

De ondertekenaars van de brief

1. Prof. dr. Ernst Worrell (Universiteit Utrecht)
2. Prof. dr. Arnold Tukker (Universiteit Leiden)
3. Prof. dr. Johan Schot (Universiteit Utrecht)
4. Prof. dr. Peter Ben Smit (Vrije Universiteit Amsterdam)
5. Dr. ir. Kasper Lange (Hogeschool van Amsterdam)
6. Dr. Rutger Hoekstra (Universiteit Leiden)
7. Dr. Suzanne de Bakker (Hogeschool Utrecht)
8. Dr. Jaco Quist (Technische Universiteit Delft)
9. Prof. dr. Hans van Kranenburg (Radboud Universiteit)
10. Dr. Sjoerd Kluiving (Vrije Universiteit Amsterdam)
11. Dr. Asel Doranova (Universiteit Tilburg)
12. Arjen Wierikx (Hogeschool Utrecht)
13. Joanne Lucas (Hogeschool van Amsterdam)
14. Dr. ir. Ton van Kollenburg (Avans Hogeschool)
15. Dr. Evert-Jan Velzing (Hogeschool Windesheim)
16. Dr. Joop de Zwart (Avans Hogeschool)
17. Dr. Inge Oskam (Hogeschool van Amsterdam)
18. Dr. Julie Ferguson (Hogeschool van Amsterdam)
19. Prof. dr. Stan Majoor (Universiteit van Amsterdam)
20. Dr. Don Ropes (Hogeschool Inholland)
21. Dr. Sjors Witjes (Radboud Universiteit)
22. Remko Siemerink (Hogeschool Rotterdam)
23. Dr. Deborah Tappi (Hogeschool Rotterdam)
24. Dr. Margie Topp (Hogeschool Windesheim)
25. Dr. Ir. Albert ten Busschen (Hogeschool Windesheim)
26. Dr. Ir. Geert Heideman (Hogeschool Windesheim)
27. Prof. dr. Han Wösten (Universiteit Utrecht)
28. Dr. Koen Dittrich (Erasmus Universiteit)
29. Dr. Sjoukje Goldman (Hogeschool van Amsterdam)
30. Prof. dr. Simona Negro (Universiteit Utrecht)
31. Prof. dr. Pieter Bruijnincx (Universiteit Utrecht)
32. Dr. Arturo Castillo Castillo (Universiteit Utrecht)
33. Dr. Karel Van den Berghe (Technische Universiteit Delft)
34. Dr. Reint Jan Renes (Hogeschool van Amsterdam)
35. Prof. dr. Biljana Pešalj (Fontys Hogeschool)
36. Prof. dr. Reyer Gerlagh (Universiteit Tilburg)
37. Prof. mr. dr. Marlon Boeve (TU Delft/Universiteit Utrecht)
38. Mr. dr. Ida Mae de Waal (Universiteit Utrecht)
39. Prof. mr. Willem Janssen (Universiteit Utrecht/Rijksuniversiteit Groningen)
40. Prof. dr. Nancy Bocken (Universiteit Maastricht)
41. Yvonne van Lith (Fontys Hogeschool)
42. Dr. Benjamin Sprecher (Technische Universiteit Delft)
43. Prof. dr. Yvonne van der Meer (Universiteit Maastricht)
44. Dr. Daan Schraven (Technische Universiteit Delft)
45. Prof. dr. René Kemp (Universiteit Maastricht)
46. Prof. dr. Jan Rotmans (Erasmus Universiteit)
47. Martijn van Engelenburg (Universiteit Leiden)
48. Prof. dr. Andre Nijhof (Nyenrode Business Universiteit)
49. Dr. Jolien Ubacht (Technische Universiteit Delft)
50. Dr. Linda Kamp (Technische Universiteit Delft)
51. Prof. dr. Ester van der Voet (Universiteit Leiden)
52. Dr. ir. Arjan Kirkels (Technische Universiteit Eindhoven)
53. Dr. Diane Zandee RC (Nyenrode Business Universiteit)
54. Prof. dr. Chris Slootweg (Universiteit van Amsterdam)
55. Prof. dr. ir. Ruth Mugge (Technische Universiteit Delft)
56. Sanne Bours (Universiteit Utrecht)
57. Dr. Lis Suarez-Visbal (Universiteit Utrecht)
58. Claudia Stuckrath (Universiteit Utrecht)
59. Prof. dr. Gjalt de Jong (Rijksuniversiteit Groningen)
60. Ir. Henri van Bennekom (Technische Universiteit Delft)
61. Dr. ir. Ad Straub (Technische Universiteit Delft)
62. Cas Raedts (Universiteit Utrecht)
63. Dr. Jan Brusselaers (Vrije Universiteit Amsterdam)
64. Joek van der Zwaan (Universiteit Utrecht)
65. Dr. Mirella Soyer (Hogeschool Rotterdam)
66. Gergő Sütő (Universiteit Utrecht)
67. Dr. Alexander Wandl (Technische Universiteit Delft)
68. Prof. dr. Eveline van Leeuwen (Wageningen University)
69. Prof. dr. Dave Huitema (Wageningen University)
70. Prof. dr. ir. Vincent Gruis (Technische Universiteit Delft)
71. Prof. dr. Arnoud Lagendijk (Radboud Universiteit)
72. Prof. dr.ir. Henk Kievit (Nyenrode Business Universiteit)
73. Prof. mr. dr. Tineke Lambooy (Nyenrode Business Universiteit)
74. Prof. dr. Caroline Kroon (Technische Universiteit Delft)
75. Prof. dr. Cees Withagen (Vrije Universiteit Amsterdam)
76. Dr. Vivian Tunn (Universiteit Utrecht)
77. Dr. Yanan Liang (Universiteit Leiden)
78. Prof. dr. Jeroen Guinee (Universiteit Leiden)
79. Prof. dr. René Klein (Universiteit Leiden)
80. Dr. Ellen van der Werff (Rijksuniversiteit Groningen)
81. Dr. Nils Thonemann (Universiteit Leiden)
82. Prof. dr. Conny Bakker (Technische Universiteit Delft)
83. Dr. Katinka Quintelier (Vrije Universiteit Amsterdam)
84. Prof. dr. Karen Maas (Erasmus Universiteit)
85. Dr. David Vermaas (Technische Universiteit Delft)
86. Dr. Walter Vermeulen (Universiteit Utrecht)
87. Prof. dr. Imke de Boer (Wageningen Universiteit)
88. Tom Rep (Universiteit Utrecht)
89. Prof. mr. dr. Herman Gilissen (Universiteit Utrecht/Delta Climate Center)
90. Dr. Helen Toxopeus (Universiteit Utrecht)
91. Prof. dr. Petra de Jongh (Universiteit Utrecht)
92. Dr. Cees-Jan Pen (Fontys Hogeschool)
93. Annemiek Pronk (Universiteit Utrecht)
94. Prof. dr. Bert Weckhuysen (Universiteit Utrecht)
95. Mr. dr. Bart Wernaart (Fontys Hogeschool)
96. Michiel van den Hout (Klimaatonderzoek Initiatief Nederland (KIN))
97. Prof. dr. Bert Klein Gebbink (Universiteit Utrecht)
98. Dr. Li Shen (Universiteit Utrecht)
99. Prof. dr. Devrim Murat Yazan (Universiteit Twente)
100. Prof. dr. Ruud Balkenende (Technische Universiteit Delft)