Risico's en kosten lachgascilinders blijven voor gemeenten
In een bodemprocedure concludeert de rechtbank Den Haag dat de Staat niet onrechtmatig heeft gehandeld door een verbod in te voeren op lachgas en de gevolgen hiervan ook niet kon voorzien. Een teleurstellende uitspraak voor gemeenten en publieke afvalbedrijven.
Sinds de invoering van het lachgasverbod per 1 januari 2023 belanden grote aantallen gebruikte lachgascilinders in het huishoudelijk afval, op milieustraten en in de openbare ruimte. Deze cilinders kunnen – onder de verkeerde omstandigheden – ontploffen en vormen een veiligheidsrisico voor medewerkers in de afvalsector. Bovendien veroorzaken de cilinders voor miljoenen euro’s aan schade aan verwerkingsinstallaties. Daarnaast brengen de inzameling, opslag en verwerking van de cilinders structureel hoge extra kosten met zich mee voor gemeenten.
In een bodemprocedure voerden gemeenten en publieke afvalbedrijven aan dat geschetste problemen direct samenhangen met de invoering van het lachgasverbod en dat de Staat bij de totstandkoming van dit verbod onvoldoende rekening heeft gehouden met de gevolgen voor de afvalketen. De rechtbank Den Haag volgt dit standpunt echter niet en oordeelt dat de schade niet voor rekening van de Staat komt.
De rechtbank stelt in haar uitspraak dat de aanwezigheid van lachgascilinders in het afval een groot maatschappelijk probleem vormt, dat leidt tot aanzienlijke veiligheidsrisico’s en hoge kosten voor afvalinzameling en -verwerking. Die kosten worden door de rechter geschat op tientallen miljoenen euro’s per jaar. Maar de vordering van gemeenten en publieke bedrijven wijst hij af. De Staat heeft niet onrechtmatig gehandeld met het lachgasverbod en heeft de gevolgen ervan ook niet kunnen voorzien.
‘Teleurstellende uitspraak’
Voor de NVRD, de belangenbehartiger van gemeenten en publieke afvalbedrijven, is de uitspraak een fikse streep door de rekening. “Wij vinden deze uitspraak teleurstellend”, zegt woordvoerder Ralph Peters. “Voor onze medewerkers verandert er niets: zij lopen dagelijks veiligheidsrisico’s door ontploffende lachgascilinders in het afval. Ook blijven gemeenten met de hoge kosten zitten, wat uiteindelijk bij de inwoner terechtkomt. Met dit vonnis zijn we helaas geen stap dichter bij een oplossing voor dit nijpende probleem gekomen.”
Nu financiële compensatie uitblijft, betekent dit dat gemeenten deze kosten moeten blijven opvangen binnen hun eigen begroting. De NVRD belooft zich samen met haar leden te blijven inzetten voor structurele oplossingen, gericht op veiligheid in de afvalketen en het voorkomen dat lachgascilinders in het afval terechtkomen. Daarbij wordt ook gekeken naar Europese ontwikkelingen, nu steeds meer landen maatregelen nemen tegen recreatief gebruik van lachgas. Elke cilinder die niet in het afval belandt, is winst voor de veiligheid, aldus de organisatie.
