Hoe hard is de minimumstandaard?

In het Landelijk Afvalbeheerplan (LAP) is voor een grote groep afvalstoffen een zogenoemde minimumstandaard gedefinieerd. Deze schrijft voor hoe de betreffende afvalstof minimaal moet worden behandeld of verwerkt. Op basis van deze minimumstandaard hebben bedrijven geïnvesteerd. Maar wat gebeurt er nu als blijkt dat aan een minimumstandaard wordt getwijfeld en een andere, in de ogen van VROM minderwaardige, behandelmethode acceptabel is. Dat pakt in elk geval rampzalig uit voor bedrijven die fors hebben geïnvesteerd. Laat ik dit aan de hand van een voorbeeld illustreren.

Het beleid van de Nederlandse overheid is erop gericht om teer uit het milieu te weren. Teerhoudend asfalt bijvoorbeeld dat vrijkomt bij het onderhoud van wegen waarin teerasfalt is toegepast, mag niet als bouwstof dienen. Sinds 2001 mag dit materiaal niet meer worden gestabiliseerd en worden hergebruikt. Het bevat namelijk te veel zogenoemde polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK's). Het teerasfalt moet daarom thermisch worden gereinigd. Deze werkwijze is als minimumstandaard vastgelegd in het LAP. Omdat hiervoor in ons land geen capaciteit beschikbaar was heeft het afvalbedrijfsleven vele tientallen miljoenen euro's geïnvesteerd in thermische verwerkingsinstallaties. Onlangs is gebleken dat het mogelijk onzinnige investeringen zijn geweest.
Eind 2004 heeft een bedrijf een vergunning aangevraagd om ongereinigd teerasfalt naar Duitsland te exporteren en het daar te verwerken zoals dat in ons land tot 2001 te doen gebruikelijk was. Voor Duitsland blijkt dat geen enkel probleem. VROM maakte hier echter op basis van het LAP bezwaar tegen. De verzoeker op zijn beurt tekende beroep aan bij de Raad van State. De Raad constateerde dat export alleen kan worden verboden als wetenschappelijk onderzoek aantoont dat de beoogde verwerking schade oplevert voor mens en milieu. De Raad van State was van oordeel dat dit nog niet in voldoende mate was aangetoond.

De Raad van State haalt hiermee feitelijk gezien een streep door de minimumstandaard voor de verwerking van teerhoudend asfalt.
Dit heeft natuurlijk onmiddellijk gevolgen. De markt voor thermische verwerking zakt in elkaar omdat ontdoeners massaal uitvoeren naar Duitsland.
Hieruit blijkt dat de minimumstandaard niet zo hard is als gedacht, met alle financiële gevolgen van dien. Nu gaat het om teerhoudend asfalt, maar wie volgt? Het is niet denkbeeldig dat ook andere minimumstandaarden sneuvelen zodra zij met hun water voor de dokter komen.
De hardheid van de minimumstandaard is een belangrijk punt van aandacht bij de eerstvolgende wijziging van het LAP. Eén ding is in elk geval duidelijk: de nadruk moet daarbij liggen op het ontwikkelen van een Europese minimumstandaard.

Vakblad Afval! juni 2005 (nummer 5)