Op de valreep akkoord in dossier verpakkingen

Volgens de nieuwe overeenkomst krijgen gemeenten keuzevrijheid voor voor- of nascheiding van kunststof verpakkingsmateriaal. De hoogte van de vergoeding die zij voor de inzameling krijgen is nog niet bekend: deze zal worden bepaald op basis van de hoeveelheid ingezameld kunststof verpakkingsafval die kan worden hergebruikt. Bedrijven zijn vanaf 1 januari 2014 vrij om al dan niet statiegeld te vragen voor kunststof petflessen. Uiterlijk in 2022 moet 52 procent van het kunststof verpakkingsmateriaal worden hergebruikt. Het akkoord geeft uitvoering aan de afspraak in het regeerakkoord om het Afvalfonds af te schaffen. Verder is afgesproken dat er een onafhankelijk kennisinstituut voor grondstoffen en verpakkingsmaterialen komt. Er is nog geen duidelijkheid over de hoogte van de vergoeding die gemeenten ontvangen. Het akkoord gaat over de periode 2013 tot en met 2022.

Meteen nadat het ministerie van I&M dit bekendmaakte liet de VNG weten het statiegeld niet onvoorwaardelijk te willen afschaffen. Het VNG-bestuur vindt dat het besluit over de afschaffing van statiegeld op grote PET-flessen pas kan worden genomen, als de verduurzamingsagenda van het bedrijfsleven aantoonbaar goede resultaten oplevert. Delegaties van de VNG en het bedrijfsleven hebben met het ministerie van IenM onderhandeld over een nieuw akkoord voor inzameling en hergebruik van verpakkingsafval. Het VNG bestuur gaat het akkoord voorleggen aan de leden met het advies om in te stemmen onder voorbehoud van bovengenoemd punt. Dat kan nog spannend worden Tijdens de ALV in juni 2011 hebben gemeenten zich uitgesproken voor behoud en zelfs uitbreiding van het statiegeldsysteem. Aan de onderhandelingstafel zijn de nu gemaakte afspraken het hoogst haalbare. Afschaffing van het systeem kan daarom alleen als er substantiële verduurzaming tegenover staat, aldus het VNG-bestuur.

Keuzevrijheid  en hergebruikdoelen

De kern van het onderhandelakkoord is volgens staatssecretaris Atsma ‘’dat gemeenten en bedrijven vrij zijn in de keuze van hun middelen, maar zich verplichten tot het bereiken van de gestelde doelen’’. Zo moet het jaarlijks hergebruik van kunststof verpakkingsmateriaal toenemen van 42 procent nu naar 52 procent over vijf jaar (streefdoel 2017), maar in ieder geval over tien jaar (resultaatverplichting 2022). Ook het hergebruik van houten verpakkingsmateriaal gaat omhoog: van 25 procent nu naar 45 procent over vijf jaar (streefdoel 2017).  maar in ieder geval over tien jaar  (resultaatverplichting 2022). Voorwaarde voor de keuzevrijheid van gemeenten rond de inzameling van kunststof verpakkingsmateriaal is dat het gesorteerde kunststof verpakkingsmateriaal aan de normen voor hergebruik voldoet. De gemeenten krijgen hun kosten voor inzameling van kunststof verpakkingsafval vergoed vanuit een fonds dat bedrijven vullen. De hoogte van de vergoeding wordt bepaald op basis van de hoeveelheid ingezameld kunststof verpakkingsafval  die kan worden hergebruikt. De bedrijven op hun beurt zijn vrij om al dan niet statiegeld te vragen voor kunststof pet-flessen, mits ze een jaarlijks toenemende hoeveelheid pet-materiaal hergebruiken en zuiniger worden met grondstoffen.

Verdwijnen statiegeld

Op z’n vroegst per 1 januari 2014 kunnen bedrijven stoppen met het verrekenen van statiegeld op grote petflessen. Deze "relatief kleine stroom" wordt nu parallel aan het overige kunststof verpakkingsafval ingezameld, wat inefficiënt en relatief duur zou zijn. Inzameling van de petfles via het statiegeldsysteem kost 6 cent per fles, terwijl inzameling via het Plastic Heroes systeem 1 tot 1,5 cent per fles kost, aldus het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Afgesproken is dat de bedrijven op eigen kosten en in overleg met de gemeenten en het ministerie een communicatiecampagne financieren die de burgers informeert over het verdwijnen van statiegeld en over de inzamelmethode die daarvoor in de plaats komt. De verwachting is niet dat de hoeveelheid zwerfafval stijgt. Mocht dit onverhoopt toch zo zijn dan ontvangen de gemeenten daar een vergoeding voor. Bovendien worden de gemeenten vergoed voor de extra inzamelkosten die ze moeten maken als het statiegeld wordt afgeschaft.

Financiering

Het akkoord is een vervolg op de Raamovereenkomst Verpakkingen die eind dit jaar afloopt. Het verpakkende bedrijfsleven verplicht zich met het akkoord zelf te zorgen voor een robuust en toereikend financieringsstelsel waaruit alle afgesproken activiteiten kunnen worden betaald. Gemeenten krijgen dus hun kosten voor inzameling van huishoudelijk verpakkingsafval volledig vergoed; daarnaast krijgen zij jaarlijks 20 miljoen euro voor de extra aanpak van zwerfafval. Tegelijk continueert het bedrijfsleven zijn activiteiten in de campagne Nederland Schoon.

Kennisinstituut verduurzaming verpakkingen

Om steeds zuiniger met grondstoffen en verpakkingsmateriaal om te gaan, wordt een onafhankelijk en deskundig kennisinstituut opgericht met wetenschappers en vertegenwoordigers van het ministerie van Infrastructuur en Milieu, de VNG en het verpakkend bedrijfsleven. Dit instituut bundelt en vermeerdert de kennis waarmee bedrijven kunnen werken aan de vier R’s: Reduce, Re-use, Recycle en Renew. Concrete projecten waaraan de bedrijven gaan werken zijn hergebruik van pet in frisdrankflessen, terugdringen van PVC-verpakkingen door producenten en importeurs, minder plastic tasjes bij de winkelier, materiaalreductie in kunststofverpakkingen, minder kunststofwikkels rond geadresseerd drukwerk, verlagen van de milieudruk door metalen verpakkingen.