Steeds minder Nederlanders vinden het land schoon

Sinds 2008 laat Rijkswaterstaat jaarlijks kwantitatief onderzoek uitvoeren naar de gepercipieerde hoeveelheid zwerfafval in Nederland. Uit het onderzoek in 2021 blijkt dat het aandeel Nederlanders dat Nederland ‘schoon’ vindt, daalt ten opzichte van eerdere jaren. Hoe schoon Nederlanders hun omgeving vinden qua zwerfafval heeft zelfs de laagste score sinds 2012. Nederlanders hebben onder andere het idee dat ze steeds vaker zwerfafval tegenkomen. Drie op de tien Nederlanders stoort zich dagelijks zwerfafval.

Met name drink- en eetverpakkingen voor consumptie onderweg, afhaalmaaltijdverpakkingen, sigarettenpeuken en kauwgum zijn Nederlanders een doorn in het oog. Dat geldt al jaren, maar met name aan de afhaalmaaltijdverpakkingen ergeren we ons steeds meer, blijkt uit het onderzoek over 2021. Dat zou verband kunnen houden met de coronacrisis waarin er meer afhaalmaaltijden werden geconsumeerd.

Probleemlocaties

Qua locaties vindt men parkeerplaatsen langs auto(snel)wegen het minst schoon, gevolgd door stations of bushaltes en horeca- en uitgaansgebied. Sport- en evenementencomplexen worden het schoonst beoordeeld.

Dat parkeerplaatsen langs autowegen er negatief uitspringen kan voor Rijkswaterstaat geen verrassing zijn. Uit zwerfafvalmetingen die de organisatie sinds 2020 uitvoert bij openbare wegen en verzorgingsplaatsen bleek eerder al dat het eigen areaal nog lang niet schoon is.

Onvoldoende faciliteiten

Ten opzichte van 2020 waren Nederlanders vorig jaar minder tevreden over de beschikbaarheid van faciliteiten. Het aandeel mensen dat zegt dat er voldoende faciliteiten zijn, is gedaald tot ruim de helft. Het aandeel dat zegt dat er voldoende prullenbakken zijn, is gedaald tot een derde en het aandeel dat zegt dat in hun woonplaats voldoende wordt ondernomen om zwerfafval te voorkomen is gedaald naar een kwart.

Bal niet alleen bij overheid

Meer dan de helft van de Nederlanders is het oneens met de stelling dat het schoonhouden van Nederland vooral een taak is van de overheid. Net als voorgaande jaren, geven acht op de tien Nederlanders aan dat zij zelf medeverantwoordelijk zijn voor het schoonhouden van hun omgeving.

Vier op de tien Nederlanders zeggen dat zij willen meehelpen om hun buurt schoon te maken en te houden. Ondanks dat de mate waarin men zwerfafval ziet het hoogst is sinds jaren, is er echter geen significante toename in het aandeel mensen dat concrete actie onderneemt, zoals de stoep vegen of helpen met een schoonmaakactie in de buurt.

Beterschap

Hoewel Nederlanders het gevoel hadden dat het zwerfafvalprobleem in 2021 groter werd, kan het zomaar eens zo zijn dat de perceptie zich de komende jaren positief ontwikkelt. Uit cijfers die staatssecretaris Vivianne Heijnen van Infrastructuur en Waterstaat afgelopen maand naar de Tweede Kamer stuurde bleek bijvoorbeeld dat de uitbreiding van het statiegeldsysteem direct zichtbaar is in de monitoring van zwerfafval. Dit systeem wordt volgend jaar bovendien uitgebreid naar drankblikjes.

Verder kondigde Heijnen dit jaar al maatregelen aan als een verbod aan op plastic wegwerpbekers en -maaltijdverpakkingen (vanaf 2024), een tax hierop (vanaf 2023) en nieuw beleid waardoor producenten moeten gaan betalen voor het opruimen van plastic zwerfafval (ook vanaf 2023). Verder werkt ze aan oplossingen voor de grote hoeveelheid sigarettenfilters in het zwerfafval.