Kabinet zwakt verhoging afvalstoffenbelasting en CO2-heffing avi's af

Vrijwel de hele afvalsector keek reikhalzend uit naar Prinsjesdag en vooral het Belastingplan 2027. Het vorige belastingplan was nog een koude douche. 567 miljoen euro aan heffingen moest door de afvalsector worden opgehoest, tenzij er een beter plan zou komen. Daar is hard aan gewerkt en met succes.

Het kabinet komt de sector én de Tweede Kamer tegemoet door de motie Stultiens uit te voeren. Die motie vroeg om zoveel mogelijk een alternatieve dekking te zoeken voor de 567 miljoen euro, bij voorkeur via heffingen op fossiele en lineaire productie en consumptie. De heffing, bestaande uit een combinatie van afvalstoffenbelasting en CO2-heffing zou te zwaar zijn voor de sector naar het oordeel van de Kamer, want de motie werd aangenomen. Het kabinet heeft er nu ook oren naar en voert de aanscherping van de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties (avi's) langzamer in en de verhoging van de afvalstoffenbelasting wordt deels teruggedraaid.

Opvallend is dat het kabinet in het Belastingplan voor 2027 haar idee in het vorige belastingplan flink afkraakt. Zo zou de in het vorige plan opgenomen heffing de businesscase van recyclers aanzienlijk verslechteren,de investeringszekerheid voor de benodigde CO2-afvang en -opslag (CCS) sterk verslechteren en het risico op export van afval vergroten.

Wat verandert er concreet

Afvalstoffenbelasting. Het tarief blijft in 2027 op 40,85 euro per ton. Daarna stijgt het minder sterk dan eerder gepland en komt het na 2035 structureel uit op 81 euro per ton in plaats van 117,10 euro (prijspeil 2026).

Storten met ontheffing. Het aparte tarief voor storten van afvalstoffen met een ontheffing van het stortverbod gaat in per 2029 en bedraagt dan 109,88 euro per ton. Het blijft steeds 10 euro per ton hoger dan het effectieve verbrandingstarief, dus afvalstoffenbelasting en CO2-heffing samen. Zo wil het kabinet voorkomen dat storten goedkoper wordt dan verbranden.

CO2-heffing industrie voor avi's. Het eindniveau blijft 304 euro per ton CO2, maar dat wordt pas in 2035 bereikt in plaats van in 2030, zoals in het vorige Belastingplan. Het pad wordt:

Nominaal, dus inclusief indexatie, is het tarief in 2027 129,15 euro. Ook de dispensatierechten verdwijnen later: de Avi-correctiefactor daalt pas in 2035 naar nul in plaats van in 2033, met kleinere stappen vanaf 2031. Volgens het kabinet blijft de structurele prikkel om CCS toe te passen hierdoor gelijk. De sector krijgt alleen meer tijd. Het kabinet wijst ook op de verlengde SDE++-regeling, met zes extra openstellingsrondes en jaarlijks 8 miljard euro tot en met 2032.

Minder opbrengst

De versoepeling heeft een prijs. Ten opzichte van het plan van 2026 wordt er structureel 0,26 Mton meer afval verbrand en 0,03 Mton meer gestort. Dat levert 0,25 Mton extra fossiele CO2-uitstoot op. De netto-import van afval neemt volgens het kabinet nog steeds fors af.

Voor de schatkist betekent de aanpassing een derving van maximaal 207 miljoen euro in 2029 en structureel 69 miljoen euro per jaar. Een substantieel deel van de oorspronkelijke opbrengst blijft wel behouden.

Wie gaat dat gat vullen. Dat is niet snel te zien in het Belastingplan. In het algemeen is het zo dat een lastenverlichting moet worden opgevangen in dezelfde begroting. Er staan wel opbrengsten in hetzelfde pakket, zoals de hogere leidingwaterbelasting (111 miljoen euro structureel).